Estonya’da e-resident veya uluslararası girişimci olarak faaliyet göstermek, yerel vergi sisteminin doğru anlaşılmasını gerektirir. Özellikle kurumlar vergisi uygulaması ile sınır ötesi harcamalara ilişkin KDV iade kuralları, birçok yabancı girişimci için kritik öneme sahiptir.
Bu makale, Estonya’da hangi ödemelerin kurumlar vergisini tetiklediğini ve diğer AB ülkelerinde ödenen KDV’nin nasıl geri alınabileceğini açık örneklerle ele alarak, girişimcilerin uyumlu kalmasına ve vergi pozisyonlarını optimize etmesine yardımcı olur.
Estonya’da hangi ödemeler kurumlar vergisini tetikler?
Geleneksel vergi sistemlerinden farklı olarak Estonya’da kurumlar vergisi, yıllık kâr üzerinden değil, belirli işletme dışı ödemeler üzerinden doğar. Bu tür ödemeler yapıldığında, net tutar üzerinden vergi bir sonraki ayda beyan edilir.
Bir ödemenin kurumlar vergisine tabi olup olmadığını anlamak için şu soru sorulmalıdır:
“Bu gider, şirket faaliyetlerinin sürdürülmesi veya geliştirilmesi için gerekli mi?”
Cevap hayır ise, ödeme genellikle kurumlar vergisini tetikler.
Estonya mevzuatına göre her durumda vergilendirilen ödeme örnekleri şunlardır:
- Vergi borcu faizleri dâhil olmak üzere, kanunla öngörülen para cezaları ve yaptırımlar (sözleşmeye dayalı cezalar hariçtir).
- Ceza Kanunu kapsamında mükelleften el konulan mallara ilişkin giderler.
- Çevreye zarar verilmesi veya hukuka aykırı fiiller nedeniyle ödenen artırımlı çevre vergileri ve tazminatlar.
- Rüşvet ve yasa dışı menfaatler; Estonya’da veya yurt dışında ödenmiş olması fark etmez.
- İş faaliyetiyle ilgisi olmayan alımlar; örneğin, bir bilişim danışmanlık şirketinin geçerli ticari gerekçe olmaksızın yat satın alması.
- Faaliyetle doğrudan bağlantısı olmayan dernek ve vakıflara ödenen üyelik veya kayıt ücretleri.
- Fatura, fiş veya benzeri muhasebe belgeleri bulunmayan ya da mal/hizmetin fiilen alınmadığı ödemeler.
Doğru ve eksiksiz belge düzeni büyük önem taşır. Belgeleri eksik olan ödemeler, işletme dışı gider olarak beyan edilir ve vergilendirilir.
Diğer AB ülkelerinde ödenen KDV’nin iadesi
Uluslararası girişimciler sıklıkla Estonya dışındaki AB ülkelerinde mal veya hizmet satın alır ve bu işlemler için KDV öder. Bu giderler Estonya’daki vergilendirilebilir faaliyetlerle bağlantılıysa, ödenen yabancı KDV iade edilebilir.
KDV iade süreci, AB KDV İade Direktifi 2008/9/EC kapsamında düzenlenmiş olup Estonya Vergi ve Gümrük İdaresi’nin e-hizmet portalı (e-MTA) üzerinden yürütülür.
Bilinmesi gereken önemli hususlar:
- Başvurular, iade dönemini takip eden takvim yılının 30 Eylül tarihine kadar elektronik olarak yapılmalıdır.
- İade dönemi en az üç ay, en fazla bir tam takvim yılı olabilir.
- Estonya vergi idaresi başvuruyu inceler ve KDV’nin ödendiği ilgili üye devlete iletir.
- Asgari iade tutarları uygulanır (tam yıl için 50 €, daha kısa dönemler için 400 €).
- Bazı ülkeler belirli tutarların üzerindeki faturalar için taranmış kopyalar talep eder.
- İade kararı genellikle 4–8 ay içinde verilir; onaydan kısa süre sonra ödeme yapılır.
- Haklı bir gerekçe olmaksızın gecikme olması durumunda faiz ödenir.
- Yetkilendirilmiş temsilciler de e-MTA üzerinden şirket adına iade başvurusu yapabilir.
Estonya’da fazla ödenen KDV’nin iadesi veya mahsup edilmesi
Estonya’da fazla ödenen KDV, gerekli beyanların verilmesinden sonra genellikle 60 gün içinde iade edilir veya diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Ayrıca, özel bir başvuru yapılmaksızın KDV alacağının kurumlar vergisi gibi diğer vergilerle mahsup edilmesi de mümkündür.
Bu konunun e-resident’ler için önemi
Hangi giderlerin kurumlar vergisini doğurduğunu ve KDV iade sürecinin nasıl işlediğini bilmek, Estonya’da faaliyet gösteren e-resident’ler ve uluslararası girişimciler için hayati öneme sahiptir.
Doğru belge düzeni, kurumlar vergisinin ne zaman uygulandığının bilinmesi ve yurt dışında ödenen KDV’nin etkin şekilde yönetilmesi; beklenmedik vergi yüklerini önler, nakit akışını iyileştirir ve Estonya vergi mevzuatına uyumu sağlar.
